Branchen Transport & Logistik

Czy przewoźnik odpowiada również za uszkodzenie opakowania?

W codziennej praktyce kwestia odpowiedzialności przewoźnika za częściową utratę lub uszkodzenie materiału opakowaniowego pojawia się wielokrotnie. W celu wyłączenia własnej odpowiedzialności przewoźnicy często powołują się na art. 17 ust. 4 lit. b) CMR, twierdząc, że nie ponoszą odpowiedzialności za opakowanie. Sąd Najwyższy (numer sprawy: 7 Ob 45/16) musiał zdecydować, jak postępować w przypadku sporu i która z zaangażowanych stron musi co udowodnić.

Powód zlecił pozwanemu przewóz napojów i oprócz zapłaty za niezapłacony fracht domagał się odszkodowania za dodatkowe koszty transportu poniesione w związku z odmową przyjęcia przewożonego towaru przez odbiorcę. Powodem odmowy było widoczne uszkodzenie opakowania (w tym przypadku: specjalnych ekspozytorów, które ze swej natury nie są przeznaczone do spożycia). W pozwie podniesiono, że przewoźnik odpowiadał jedynie za towar lub towar przeznaczony do przewozu, nie odpowiadał natomiast za opakowanie. Skoro nadawca odpowiada za właściwe opakowanie, to przewoźnik musi jedynie przeprowadzić kontrolę zewnętrzną i sprawdzić jedynie, czy opakowanie nie ma oczywistych wad. W związku z tym odbiorca nie ma uzasadnionego powodu, aby odmówić przyjęcia przewożonych towarów, jeśli opakowanie jest jedynie wadliwe.

Innego zdania był Sąd Najwyższy. Potwierdził stanowisko poprzednich instancji, zgodnie z którym uszkodzenie ekspozytorów na napoje przeznaczonych do przechowywania i instalowania towarów należy kwalifikować jako uszkodzenie towaru, nawet jeśli sam towar nie został uszkodzony.

W szczególności z wyroku można wywnioskować, co następuje:

Przewożony towar obejmuje nie tylko sam towar, ale także opakowanie dodane przez nadawcę w celu ochrony. Dlatego też rękawy ochronne, palety i "ekspozytory" na napoje przeznaczone do sprzedaży również liczą się jako opakowanie. Uszkodzenie opakowania, które uniemożliwia wykorzystanie towaru zgodnie z jego przeznaczeniem, należy zakwalifikować jako uszkodzenie ładunku.

Zasadniczo przewoźnik ponosi odpowiedzialność za wszelkie uszkodzenia towarów w okresie transportu, tj. między przyjęciem towaru a jego dostarczeniem do odbiorcy. Jest to odpowiedzialność na zasadzie ryzyka, niezależnie od winy ("odpowiedzialność na zasadzie winy domniemanej w okresie opieki").

Nadawca musi wykazać i udowodnić, że przewoźnik przyjął towar w idealnym stanie, że towar uległ uszkodzeniu i że uszkodzenie to nastąpiło przed dostawą, jeśli chce pozwać przewoźnika.

W pewnych okolicznościach przewoźnik może zostać zwolniony z odpowiedzialności na podstawie art. 17 ust. 4 CMR. Jeden z tych powodów można znaleźć w lit. b: Zwolnienie z odpowiedzialności ma miejsce, jeśli utrata lub uszkodzenie spowodowane jest brakiem lub wadami opakowania.

Jeżeli przewoźnik może wykazać, że w okolicznościach sprawy szkoda mogła powstać z jednego lub więcej szczególnych ryzyk, o których mowa w art. 17 ust. 4 CMR, zgodnie z art. 18 ust. 2 CMR domniemywa się, że szkoda powstała również z tego powodu. Osoba uprawniona do rozporządzania towarem ma jednak możliwość udowodnienia, że szkoda nie powstała lub nie powstała wyłącznie z jednego z tych ryzyk.
Dla związku przyczynowego pomiędzy okolicznością w rozumieniu Art. 4 CMR a szkodą w towarze, wystarczające jest wykazanie możliwości jej wystąpienia poprzez przedstawienie uzasadnionych faktów. Nie jest konieczne, aby prawdopodobieństwo związku przyczynowego zostało faktycznie udowodnione.

Praktyczne wskazówki: O czym powinien pamiętać przewoźnik?

1. sprawdzenie towaru i opakowania przy odbiorze.

W tym miejscu należy zauważyć, że CMR nie nakłada na przewoźnika obowiązku sprawdzenia opakowania (7 Ob 20/09f). Przewoźnik ma jedynie obowiązek poinformowania swojego kontrahenta, że opakowanie jest nieodpowiednie, jeżeli wada opakowania była oczywista.

Jeżeli wada opakowania nie jest oczywista dla każdego, przewoźnikowi nie można zasadniczo zarzucić naruszenia obowiązku ostrzeżenia (zob. Sąd Najwyższy: 7 Ob 5/13f), jeżeli nie poinformował on nadawcy o wadzie. Możliwość powołania się na wadę opakowania pozostaje wówczas nieograniczona.

2. wpisanie zastrzeżeń do listu przewozowego:

W każdym przypadku zaleca się wpisanie zastrzeżeń dotyczących opakowania do listu przewozowego, po pierwsze ze względu na funkcję dowodową listu przewozowego zgodnie z art. 8 CMR, a po drugie ze względu na domniemanie prawne prawidłowości opakowania w przypadku braku wpisów w liście przewozowym. Co najwyżej, obowiązek przewoźnika do sprawdzenia zewnętrznego stanu przesyłki i opakowania może stanowić podstawę przyczynienia się do powstania szkody.
Brak wpisu prowadzi do założenia, że towary i ich opakowanie były w dobrym stanie zewnętrznym w momencie pakowania. Należy jednak zauważyć, że nie prowadzi to automatycznie do wniosku, że opakowanie było rzeczywiście odpowiednie do ochrony przed naprężeniami, jakich można oczekiwać na określonej trasie transportu i warunkach drogowych podczas normalnego transportu.
Dokonanie wpisu przez przewoźnika skutkuje odwróceniem ciężaru dowodu, tj. nadawca musi następnie wykazać i udowodnić, że towar uległ uszkodzeniu po przyjęciu, a przed dostawą, jeśli chce przypisać winę przewoźnikowi.

Excursus: Czym jest opakowanie transportowe?

Opakowania transportowe odnoszą się do wszystkich materiałów opakowaniowych, środków pomocniczych do pakowania i materiałów opakowaniowych wykorzystywanych do ochrony towarów przed utratą i uszkodzeniem w wyniku naprężeń i obciążeń związanych z procesem transportu i logistyki. Służy również zapewnieniu bezpieczeństwa podczas transportu jako warunek wstępny bezpiecznego załadunku i przeładunku towarów.

LUTZ ASSEKURANZ Versicherungsvermittlung Ges.m.b.H. oferuje fachowe doradztwo i dostosowaną do potrzeb ochronę ubezpieczeniową we wszystkich kwestiach związanych z odpowiedzialnością cywilną i odpowiedzialnością przewoźnika. Nasi specjaliści chętnie odpowiedzą na wszelkie dalsze pytania.