Odpowiedzialność CMR i CMR
Mniej uszkodzeń
Podczas gdy liczba kradzieży, napadów, niewłaściwych dostaw, oszustw i przypadków fałszywych przewoźników ogromnie wzrosła w ostatnich latach, liczba przypadków uszkodzenia przewożonych towarów stopniowo spadała w ciągu ostatnich kilku dekad. Wynika to nie tylko z innowacyjnych rozwiązań w zakresie opakowań i lepiej wyposażonych pojazdów pod względem zabezpieczenia ładunku, ale przede wszystkim ze wzrostu świadomości wśród spedytorów i przewoźników, a także ich kierowców. Jednym z powodów zwiększonej świadomości ryzyka od dawna są bardziej rygorystyczne ramy prawne, które obejmują zarówno przepisy ruchu drogowego i przepisy dotyczące zapobiegania wypadkom, jak i przepisy dotyczące towarów niebezpiecznych, w których, w zależności od wagi naruszeń, sankcje mogą obejmować zastosowanie przepisów prawa karnego, np. w przypadku obrażeń lub śmierci osób z powodu towarów spadających z ciężarówki. Z tego powodu spedytorzy i przewoźnicy zwracają również większą uwagę na prawidłowe zabezpieczenie ładunku. Dzięki temu i ulepszonym systemom pakowania liczba uszkodzonych towarów stale spada. Niemniej jednak nadal istnieje wiele takich przypadków, które rodzą wiele pytań w związku z CMR.
Obliczanie odszkodowania
- Art. 25 CMR brzmi następująco:
- W razie powstania szkody przewoźnik obowiązany jest zapłacić kwotę obniżenia wartości obliczoną na podstawie wartości towaru ustalonej zgodnie z art. 23 ust. 1, 2 i 4.
- Odszkodowanie nie może jednak przekroczyć
- a) w razie obniżenia wartości całej przesyłki wskutek uszkodzenia - kwoty, która byłaby należna w razie całkowitego zaginięcia;
- b) jeżeli tylko część przesyłki została zdewaluowana przez szkodę, kwoty, która byłaby należna w przypadku utraty zdewaluowanej części.
Brak zwrotu kosztów naprawy
Punkt 1 tego przepisu używa terminu "amortyzacja" (w języku niemieckim). Nie chodzi zatem o rekompensatę kosztów naprawy. Jedynie w przypadku, gdy obniżenie wartości nie może być ustalone lub nie może być jednoznacznie ustalone, koszty naprawy mogą być wskaźnikiem obniżenia wartości.
Zmniejszenie wartości należy obliczyć zgodnie z zasadami określonymi w art. 23 CMR dla szkód, przy czym należy odnieść się do ust. 1, 2 i 4 tego artykułu.
Decydujące jest miejsce wyjazdu
Art. 23 ust. 1 CMR stanowi:
(1) Jeżeli na podstawie postanowień niniejszej Konwencji przewoźnik obowiązany jest zapłacić odszkodowanie za całkowite lub częściowe zaginięcie towaru, odszkodowanie to oblicza się według wartości towaru w miejscu i w czasie przyjęcia go do przewozu.
Tym samym - z uwagi na odesłanie w art. 25 ust. 1 CMR do art. 23 ust. 1 CMR - wartość towaru w miejscu nadania i w chwili przyjęcia do przewozu ma decydujące znaczenie także w przypadku szkody. Na pierwszy rzut oka regulacja ta wydaje się nielogiczna i ze względu na "sprawiedliwość" skłania się do stosowania wartości towaru w miejscu dostawy i w momencie dostawy. Pomijając jednak fakt, że w niektórych przypadkach uszkodzone towary nie docierają nawet do planowanego miejsca dostawy, tekst CMR nie określa takiej metody kalkulacji.
Wartość zdrowotna/wartość chorobowa
Należy raczej obliczyć różnicę między wartością towaru w stanie nieuszkodzonym w momencie przyjęcia w miejscu wyjazdu ("wartość zdrowa") a hipotetyczną wartością towaru w stanie uszkodzonym w miejscu i czasie przyjęcia do przewozu.
Przepis ten opiera się na zryczałtowanej rekompensacie wartości szkody spowodowanej uszkodzeniem. Jak już wspomniano, koszty naprawy nie podlegają zatem rekompensacie; nie można również zastosować wartości odtworzeniowej, a restytucja rzeczowa jest również wykluczona - podobnie jak w przypadku straty.
Różnica między wartością odzysku a wartością szkody nie zawsze jest łatwa do obliczenia i często wymaga pomocy eksperta. Często w ogólnych średnich raportach podawane są tylko koszty naprawy, co może prowadzić do nieprzyjemnych sporów. Średni rzeczoznawcy i rzeczoznawcy powinni zatem zostać poinstruowani przez swoich klientów, aby obliczyć zmniejszenie wartości na podstawie wartości zdrowej i chorej, jak opisano powyżej. Na przykład Lutz Assekuranz zapewnia, że obliczenia w ekspertyzach odzwierciedlają przepisy CMR.
Jaka cena?
Ponieważ art. 25 ust. 1 CMR odnosi się również do ust. 2 art. 23 CMR, należy stosować cenę giełdową lub, w przypadku braku takiej ceny, cenę rynkową, a w przypadku braku obu, wartość towarów tego samego rodzaju i jakości. Należy również zauważyć, że brany jest pod uwagę odpowiedni etap handlu, na którym znajdowały się towary w czasie i miejscu przejęcia. Wartość produkcji producenta będzie zazwyczaj niższa niż cena, po której konsument końcowy nabyłby towary w punkcie wyjścia. Często istnieje kilka etapów handlu pomiędzy nimi (handel hurtowy, handel detaliczny itp.).
Art. 25 ust. 2 CMR stanowi, że - mówiąc prościej - odszkodowanie za (częściową) szkodę nie może być wyższe niż odszkodowanie za (częściową) stratę.
Czynniki zwiększające wartość
Art. 23 ust. 4 CMR, do którego odnosi się również art. 25 ust. 1 CMR, brzmi następująco:
4) Ponadto fracht, cło i inne wydatki poniesione w związku z przewozem towaru są zwracane - bez dalszego odszkodowania - w przypadku całkowitego zaginięcia w całości, w przypadku częściowego zaginięcia proporcjonalnie.
Postanowienie to należy postrzegać jako rekompensatę za fakt, że wartość towarów w (zamierzonym) miejscu dostawy nie jest traktowana jako podstawa odszkodowania.
Fracht
Fracht - jeśli został opłacony z góry - nie podlega zwrotowi w ramach "odszkodowania", ale w ramach "nienależnego wynagrodzenia" (przynajmniej jeśli zastosowanie ma prawo kraju, w którym wynagrodzenie nie jest należne, nawet jeśli praca nie została ukończona), tak więc jest to zazwyczaj osobista strata przewoźnika, która, jeśli nie zostanie uzgodniona osobno, nie jest zwracana przez ubezpieczyciela CMR.
Opłaty celne
Jeżeli należności celne lub inne opłaty (np. za znaczki akcyzowe lub opłaty skarbowe) są uiszczane z góry przed przejęciem towaru w miejscu wyjazdu, są one już uwzględnione w wartości towaru w miejscu wyjazdu w momencie przejęcia i należy je następnie uwzględnić w aspekcie art. 23 ust. 1 i 3 CMR w związku z art. 25 ust. 2 CMR - a nie jako podlegające art. 23 ust. 4. Jeśli zachodzi przypadek z art. 29 CMR (rażące niedbalstwo), ograniczenie odpowiedzialności z art. 23 ust. 3 CMR nie ma zastosowania, co prowadzi do tego, że powodowie posiadający towary o wysokiej wartości lub towary podlegające wysokim opłatom z góry próbują uzyskać pełne odszkodowanie za pomocą tych przekierowań. Artykuły 24 i 26 CMR mogą również odgrywać rolę w tym kontekście.
Inne koszty
Ponadto - bez dalszej rekompensaty - inne koszty poniesione w związku z przewozem towarów muszą zostać zwrócone. Sformułowanie "przy okazji przewozu" jest tutaj kluczowe. Nie chodzi tu o koszty poniesione "przy okazji szkody". W związku z tym zwrotowi podlegają tylko te koszty, które zostałyby poniesione również w przypadku transportu bez uszkodzeń. Oczywiście nie obejmuje to kosztów przepakowania towarów w wyniku uszkodzenia, przechowywania, oceny uszkodzeń, transportu powrotnego do miejsca wysyłki i tym podobnych. Jednak orzecznictwo zwykle uznaje koszty oceny szkody za kwalifikujące się do odszkodowania, jeśli służą one również zminimalizowaniu szkody, np. sortowanie towarów na uszkodzone i nieuszkodzone, jeśli jest to jedyny sposób na określenie szkody.
Czy ubezpieczenie pokrywa koszty?
W zależności od tego, jak skonstruowane są warunki ubezpieczenia, ubezpieczyciele CMR będą jednak zwracać koszty zapobiegania, minimalizowania i ustalania szkód, koszty ratowania ładunku, przeładunku, tymczasowego przechowywania i dodatkowe koszty dalszego przewozu do pierwotnego miejsca przeznaczenia; pomocniczo - do pewnych kwot - często także koszty usunięcia, utylizacji i zniszczenia towarów, jeśli jest to przeprowadzane na podstawie przepisów ustawowych lub wymogów urzędowych. Przyjazne dla klienta warunki ubezpieczenia, takie jak te stosowane przez Lutz Assekuranz, przewidują to w każdym przypadku.
Skumulowane straty
Na koniec warto wspomnieć, że uszkodzenia (np. w wyniku wypadku) mogą również prowadzić do przekroczenia terminów dostaw. W takich przypadkach zarówno uszkodzenie towaru, jak i szkoda spowodowana opóźnieniem muszą zostać zrekompensowane na podstawie przepisów CMR.
Bardzo złożona i skomplikowana tematyka, która została tylko pokrótce opisana powyżej, wymaga prawdziwych specjalistów, takich jak ci, którzy są zatrudnieni w Lutz Assekuranz od dziesięcioleci i którzy są zawsze dostępni, aby odpowiedzieć na zapytania i zawrzeć umowy ubezpieczeniowe.
Dla praktyki
- W przypadku uszkodzenia towarów w transporcie, oblicza się fikcyjne zmniejszenie wartości w miejscu i czasie przyjęcia do transportu.
- Koszty naprawy nie podlegają zwrotowi, ale mogą stanowić wskazówkę co do zaistniałego obniżenia wartości.
- Przy obliczaniu odszkodowania należy wziąć pod uwagę czynniki zwiększające wartość w rozumieniu art. 23 (4) CMR.
- W zależności od warunków ubezpieczenia, na których oparta jest polisa, ubezpieczyciel CMR pokrywa różne koszty, które nie podlegają zwrotowi na podstawie samej CMR.